Tết Nguyên Đán năm Đinh Mùi rơi vào thứ Bảy, ngày 6/2/2027 dương lịch; con giáp của năm là Mùi, ở Việt Nam ứng với con dê. Lời chúc theo năm con giáp hay nhất là mượn những nét đẹp quen thuộc của con vật ấy, như hiền hoà, sống quây quần thành đàn, leo dốc vững chân, để gửi một mong ước, chứ không dùng con giáp để đoán vận hay phán tốt xấu cho ai.
Bài gợi những hình ảnh dễ dùng, giải thích câu “tam dương khai thái” hay gặp vào năm Mùi, đưa lời chúc mẫu tự soạn theo người nhận, và nhắc vài lối chơi chữ về con dê mà tiếng Việt khiến nghe rất dở. Phần câu đối Tết theo năm con giáp thuộc một chuyên mục riêng; ở đây chỉ bàn lời chúc nói và viết.
Năm Đinh Mùi 2027: vài mốc cần đúng khi viết lời chúc
Năm âm lịch Đinh Mùi bắt đầu từ mùng Một Tết, tức ngày 6/2/2027 dương lịch. Giao thừa là đêm 5 rạng sáng 6/2/2027 theo giờ Việt Nam. Những ngày đầu tháng Hai dương lịch năm 2027 vì vậy vẫn thuộc năm Bính Ngọ; lời chúc “năm Mùi” gửi trước giao thừa là lời chúc cho năm sắp tới, không phải năm đang ở.
Tên năm gồm hai phần: Đinh là thiên can, Mùi là địa chi. Mỗi tổ hợp can chi lặp lại sau sáu mươi năm, nên năm Đinh Mùi trước đó là 1967. Khi viết lời chúc có chữ “Đinh Mùi” trên thiệp, kiểm lại chính tả: Mùi viết hoa, có dấu huyền, không viết thành “Muì” hay “Mũi” như một số mẫu in vội.
Ở Việt Nam, Mùi là con dê. Một số nước dùng lịch âm khác lại vẽ con cừu cho cùng địa chi này, vì chữ Hán gốc chỉ chung cả loài dê lẫn cừu. Khi chúc Tết bạn bè người nước ngoài, nếu họ quen “năm con cừu”, cứ giải thích rằng người Việt hình dung con dê; không cần tranh luận ai đúng.
Nếu bạn soạn thiệp in sẵn để gửi đi trước Tết, ghi năm theo âm lịch là đủ, kiểu “Xuân Đinh Mùi”. Không cần ghi kèm ngày dương; ghi sai một ngày trên hàng trăm tấm thiệp là lỗi khó sửa.
Những hình ảnh của con dê dùng được trong lời chúc
Hiền hoà, chân chất. Con dê trong mắt người Việt là con vật hiền, gần gũi với nhà nông. Lời chúc mượn ý này hợp với người lớn tuổi: “chúc ông bà một năm êm đềm, hiền hoà như đàn dê gặm cỏ chiều xuân”.
Sống thành đàn, quây quần. Dê ít khi đi lẻ, cả đàn theo nhau lên dốc, xuống suối. Đây là hình ảnh đẹp cho lời chúc gia đình sum họp, tập thể gắn bó: “chúc cả phòng năm Mùi đi với nhau trọn đường như một đàn”.
Leo dốc vững chân. Dê núi đứng được trên những vách đá dựng đứng mà người nhìn còn chóng mặt. Lời chúc cho người đang bắt đầu việc khó, mở cửa hàng, học lên cao: “chúc năm Mùi bạn bước chắc như dê leo núi, đường dốc mấy cũng tới”.
Cỏ xanh, no đủ. Năm Mùi thường được vẽ cùng đồng cỏ xanh. Lời chúc đủ đầy, không cần nói tới tiền: “chúc nhà mình năm mới cỏ xanh tới cửa, bếp lúc nào cũng ấm”.
Chịu khó, dễ nuôi. Người chăn dê ở nhiều vùng trung du, miền núi coi dê là con vật chịu được nắng gió, ăn lá cây rừng mà vẫn lớn. Lời chúc cho người làm nghề vất vả: “chúc anh năm mới bền sức như dê miền núi, mưa nắng gì cũng không ngại”.
Tam dương khai thái và mấy chữ có bộ dương
Vào năm Mùi, người dùng chữ Hán hay nhắc câu “tam dương khai thái”. Gốc của câu nằm ở Kinh Dịch: quẻ Thái có ba hào dương ở dưới, ba hào âm ở trên, tượng trưng cho trời đất giao hoà; trong cách xếp mười hai quẻ theo mười hai tháng, quẻ Thái ứng với tháng Giêng, nên “tam dương khai thái” vốn là lời chúc đầu xuân, mong mọi việc hanh thông. Chữ “dương” chỉ khí dương trong câu gốc đọc giống chữ “dương” là con dê, nên vào năm Mùi người ta hay chơi chữ, vẽ ba con dê kèm câu chúc này.
Một chi tiết vui để kể khi chúc: trong chữ Hán, bộ “dương” chỉ con dê có mặt trong vài chữ mang nghĩa tốt, như chữ “tường” trong cát tường, chữ “mỹ” là đẹp, chữ “thiện” là lành, chữ “nghĩa” là lẽ phải. Vì thế lời chúc “cát tường như ý” được nhiều người chọn cho năm Mùi.
Nên dùng những câu này với người hiểu và thích chữ nghĩa, như thầy cô, người lớn tuổi từng học chữ Hán, bạn yêu thư pháp. Với người không quen, giải thích một câu ngắn hoặc chọn lời chúc bằng tiếng Việt thường ngày. Đừng tự đặt câu chữ Hán mới theo kiểu ghép chữ có bộ dương; câu ghép không đúng ngữ pháp Hán văn nghe rất lạ với người biết chữ.
Lời chúc năm Đinh Mùi theo người nhận
Mẫu tự soạn, mượn hình ảnh con dê ở mức nhẹ nhàng. Hình ảnh chỉ là chất liệu; phần quan trọng vẫn là chuyện thật của người nhận.
| Người nhận | Lời chúc mẫu tự soạn |
|---|---|
| Ông bà, cha mẹ | “Năm Mùi con chúc bố mẹ sống êm đềm, hiền hoà, sáng sáng vẫn ra vườn, chiều chiều có con cháu quây quần như đàn dê về chuồng.” |
| Thầy cô | “Xuân Đinh Mùi, em chúc thầy tam dương khai thái: sức khoẻ, niềm vui và những lứa học trò mới đều hanh thông.” |
| Bạn bè | “Năm con dê chúc cậu leo dốc nào cũng vững chân. Dốc nào khó quá thì gọi, mình leo cùng.” |
| Đồng nghiệp, nhóm | “Năm Mùi chúc cả nhóm đi với nhau như một đàn: không ai bị bỏ lại, lên tới đỉnh thì cùng ngắm.” |
| Người mở cửa hàng, khởi nghiệp | “Chúc chị năm Đinh Mùi bước chắc, khách quen quay lại, việc gì cũng có lối đi.” |
| Trẻ nhỏ | “Năm con dê chúc con khoẻ, ngoan, ăn nhiều chóng lớn như chú dê con trong tranh nhé.” |
Dùng hình ảnh con giáp một lần trong lời chúc là đủ. Nhồi “dê” vào mọi câu khiến lời chúc thành màn chơi chữ, mất đi sự chân thành.
Lối chơi chữ về con dê nên tránh
Chữ “dê” theo nghĩa lóng. Trong tiếng Việt thông tục, “dê”, “máu dê”, “dê xồm” chỉ người háo sắc. Lời chúc đùa kiểu “năm con dê chúc anh bớt dê” có thể vui trong nhóm bạn rất thân, nhưng gửi cho đồng nghiệp, khách hàng, nhất là gửi người khác giới, thì vừa phản cảm vừa dễ thành quấy rối. Ở nơi làm việc, tránh hẳn lối đùa này.
Gắn lời chúc với năm tuổi. Người sinh năm Mùi bước vào năm Đinh Mùi hay nghe câu “năm tuổi đấy, cẩn thận”. Đặt câu ấy vào lời chúc là gieo lo ngay đầu năm. Với người tuổi Mùi, chỉ cần chúc như mọi người; nếu muốn nhắc con giáp, chúc vui: “năm của cậu đấy, chúc cậu một năm thật đáng nhớ”.
Gắn lời chúc với xung, hợp, sao hạn. Các bảng “tuổi nào hợp năm Mùi, tuổi nào xung” lan nhiều dịp Tết. Đưa chúng vào lời chúc là biến lời chúc thành lời phán, và người nhận thuộc tuổi “xung” sẽ không vui. Lời chúc tốt là lời ai đọc cũng thấy dễ chịu.
Hứa theo con giáp. “Năm Mùi chắc chắn phát tài vì dê là con vật mang lộc” là kiểu suy diễn không có cơ sở. Hình ảnh con giáp dùng để gửi mong ước, không dùng để hứa.
Lời chúc cho người tuổi Mùi và trẻ sinh năm 2027
Người tuổi Mùi, sinh các năm như 1967, 1979, 1991, 2003, 2015, có thể nhận được nhiều lời chúc nhắc tới con giáp của mình. Lời chúc nên coi đây là năm “của họ” theo nghĩa vui: một năm được nhắc tới, được chú ý. Một mẫu tự soạn: “Năm nay là năm của chị, chúc chị một năm vui như chính cái tên của năm, hiền hoà mà vững vàng.” Không thêm câu dặn kiêng, dặn cúng.
Với gia đình đón em bé chào đời trong năm Đinh Mùi, lời chúc có thể mượn hình ảnh dê con: hiếu động, khoẻ mạnh, chạy nhảy suốt ngày. “Chúc bé năm đầu đời khoẻ mạnh, lanh lợi như dê con, bố mẹ ngủ đủ giấc.” Câu cuối nghe đùa nhưng đúng nỗi lo của nhà có con nhỏ; lời chúc chạm vào điều thật bao giờ cũng được nhớ. Chuyện đặt tên cho con theo năm sinh là một đề tài khác, có bài viết riêng.
Nếu muốn tặng người tuổi Mùi một bức tranh dê, một đôi câu đối giấy làm quà đầu năm, bạn có thể xem thêm vật phẩm trên Vật Phẩm Phong Thủy; phần lời đi kèm vẫn nên do chính bạn viết vài dòng.
Đưa hình ảnh năm Mùi lên thiệp và tin nhắn
Trên thiệp, một hình dê vẽ tay của trẻ nhỏ trong nhà thường đáng giá hơn mọi hình in sẵn. Nét vụng, màu lem, nhưng người nhận biết đó là quà của riêng nhà mình. Bên dưới hình chỉ cần một dòng: “Xuân Đinh Mùi, chúc cả nhà bình an” và chữ ký. Thiệp in sẵn nên chọn hình đơn giản, ít chữ, để còn chỗ viết tay.
Trong tin nhắn, tránh gửi ảnh động con dê nhảy múa kèm nhạc, nhất là cho người lớn tuổi hay đồng nghiệp. Một câu chúc có hình ảnh con dê bằng chữ đã đủ gợi không khí năm mới. Nếu muốn có hình, một tấm ảnh đàn dê trên đồi cỏ do chính bạn chụp trong chuyến đi nào đó, kèm lời chúc, sẽ thành món quà riêng.
Người viết thư pháp hay nhận đề chữ “Mùi” hoặc chữ “Phúc” cho năm mới. Nếu bạn nhờ viết, chọn chữ ngắn, hỏi rõ nghĩa và cách treo; một chữ viết đẹp đặt đúng chỗ đủ làm lời chúc cho cả nhà suốt mùa xuân.
Thiệp năm Mùi gửi cho đối tác, khách hàng nên dùng hình ảnh trang nhã, không biếm hoạ, không hình dê nhân hoá theo kiểu đùa. Với tập thể lớn, câu “tam dương khai thái” kèm giải nghĩa ngắn dưới thiệp vừa đúng mùa vừa có chiều sâu.
Câu hỏi thường gặp
Tết Nguyên Đán 2027 là ngày nào dương lịch?
Mùng Một Tết năm Đinh Mùi là ngày 6/2/2027 dương lịch. Giao thừa là đêm 5 rạng sáng 6/2/2027 theo giờ Việt Nam. Người ở nước ngoài cần đổi theo múi giờ nơi mình sống khi hẹn gọi chúc Tết gia đình.
Năm Mùi là con dê hay con cừu?
Ở Việt Nam, Mùi là con dê. Một số nước dùng hình con cừu vì chữ Hán gốc chỉ chung loài dê và cừu. Khi chúc Tết người nước ngoài, bạn chỉ cần giải thích người Việt hình dung con dê, không cần tranh luận đúng sai.
Tam dương khai thái nghĩa là gì?
Câu gốc từ Kinh Dịch: quẻ Thái có ba hào dương ở dưới, ứng với tháng Giêng, tượng trưng cho đầu xuân mọi việc hanh thông. Chữ dương chỉ khí dương đọc giống chữ dương là con dê, nên năm Mùi người ta hay dùng câu này kèm hình ba con dê để chúc Tết.
Chúc Tết người tuổi Mùi có nên nhắc năm tuổi không?
Không nên nhắc theo kiểu dặn dò kiêng cữ, vì dễ gieo lo đầu năm. Nếu muốn nhắc con giáp, chúc theo hướng vui, coi đây là năm của họ, năm được mọi người nhắc tới. Phần còn lại chúc như mọi người: sức khoẻ, bình an, công việc thuận lợi.
Có nên dùng câu đùa về chữ dê trong lời chúc Tết công ty?
Không nên. Trong tiếng Việt thông tục, dê còn mang nghĩa lóng chỉ người háo sắc. Câu đùa có thể vui trong nhóm bạn rất thân nhưng ở nơi làm việc, nhất là gửi người khác giới, dễ thành phản cảm hoặc bị hiểu là quấy rối.
Câu chúc Tết năm Mùi nào hợp với người lớn tuổi?
Những câu mượn ý hiền hoà, quây quần, như chúc ông bà một năm êm đềm, con cháu sum vầy như đàn dê về chuồng, thường được người lớn tuổi đón nhận. Với người thích chữ nghĩa, câu tam dương khai thái hoặc cát tường như ý kèm lời giải nghĩa là lựa chọn trang trọng.