Chúc Tết người thân ở xa hay nhất là một cuộc gọi video có hẹn trước, đúng vào lúc cả nhà quây quần, mỗi người nói một câu ngắn, ông bà được nhìn rõ mặt con cháu. Người ở xa chọn giờ theo giờ Việt Nam để chúc gia đình, gia đình chọn giờ theo nơi người ấy sống để không gọi vào giữa đêm hay giờ làm.
Ngày nay, nhiều nhà có người đi học, đi làm ở nước ngoài, hoặc làm việc xa ở một tỉnh khác không về được Tết. Lời chúc qua màn hình dễ thành vội vàng, lắp bắp, mất tiếng. Bài này gợi cách chọn giờ, chuẩn bị một cuộc gọi cả nhà, lời chúc mẫu tự soạn cho cả hai chiều, và những gì làm người ở xa thấy ấm, thấy được nhớ tới.
Giờ giao thừa Việt Nam ở một số nơi có đông người Việt
Giờ Việt Nam là UTC+7, không đổi giờ theo mùa. Tháng Hai, nhiều nước phương Tây đang dùng giờ mùa đông; bảng dưới tính cho thời điểm ấy. Nước nào đổi giờ khác năm thì kiểm lại trên điện thoại.
| Nơi ở | Khi Việt Nam là 0 giờ giao thừa | Gợi ý gọi |
|---|---|---|
| Nhật Bản, Hàn Quốc | 2 giờ sáng ngày mùng Một (giờ địa phương) | Gọi tối hôm trước hoặc sáng mùng Một |
| Đài Loan | 1 giờ sáng | Gọi trước giao thừa vài tiếng |
| Úc (Sydney, Melbourne) | 4 giờ sáng | Gọi chiều ba mươi giờ Việt Nam |
| Đức, Pháp, Séc, Ba Lan | 6 giờ chiều hôm trước | Gọi đúng giao thừa Việt Nam được |
| Anh | 5 giờ chiều | Gọi đúng giao thừa Việt Nam được |
| Bờ Đông nước Mỹ, Canada | 12 giờ trưa | Gọi giờ nghỉ trưa |
| Bờ Tây nước Mỹ | 9 giờ sáng | Hẹn trước nếu người ở xa đang đi làm |
Tết Nguyên Đán năm Đinh Mùi rơi vào ngày 6/2/2027 dương lịch, nên giao thừa là đêm 5 rạng sáng 6/2/2027 giờ Việt Nam. Người ở nửa bên kia địa cầu thường đón giao thừa Việt Nam vào ban ngày, giữa giờ làm; hẹn trước giúp hai bên đều có mặt.
Chuẩn bị một cuộc gọi video cả nhà ngày Tết
Người già thường khó nghe, khó nhìn màn hình nhỏ, nên cuộc gọi cả nhà cần chút sắp xếp:
- Hẹn giờ trước vài ngày. Báo cho cả nhà và người ở xa giờ gọi cụ thể, kèm múi giờ. Một nhóm chat chung cho cả nhà rất tiện cho việc này.
- Dùng màn hình lớn nếu có. Máy tính bảng, máy tính xách tay hoặc kết nối điện thoại lên ti vi giúp ông bà nhìn rõ hơn. Đặt máy cố định trên bàn, không cầm tay rung lắc.
- Ánh sáng phía trước mặt. Ngồi quay lưng ra cửa sổ thì mặt tối, người ở xa không thấy ai. Bật đèn phía trước, tắt bớt nhạc Tết đang mở.
- Một người giữ máy. Người này chuyển máy lần lượt, giới thiệu ai đang nói, nhắc người ở xa khi đến lượt chúc.
- Mỗi người một câu. Cả nhà mười người mà ai cũng nói dài thì người ở xa nghe không hết. Một câu chúc, một câu hỏi thăm là đủ, phần trò chuyện để sau.
- Để ông bà nói cuối. Người lớn tuổi nhất nói sau cùng, chậm, không bị chen. Đó thường là lời người ở xa nhớ nhất.
Nếu mạng yếu, gọi thoại vẫn hơn hình ảnh đứng hình liên tục. Có thể gửi thêm một đoạn video quay sẵn cảnh cả nhà chúc Tết để người ở xa xem lại khi rảnh.
Lời chúc mẫu cho cả hai chiều
Mẫu tự soạn. Thay phần trong ngoặc bằng chi tiết thật để lời chúc không thành câu đọc thuộc.
| Chiều chúc | Lời chúc mẫu tự soạn |
|---|---|
| Con đi làm xa chúc bố mẹ | “Bố mẹ ơi, năm nay con không về được. Con chúc bố mẹ năm mới khoẻ, ăn Tết vui với ông bà. Bên này con vẫn ổn, (đã gói được mấy cái bánh chưng nhỏ với mấy bạn cùng phòng). Hè này con xin nghỉ về.” |
| Du học sinh chúc ông bà | “Cháu chúc ông bà năm mới mạnh khoẻ. Bên này lạnh lắm nhưng cháu ăn uống đầy đủ, ông bà đừng lo. Cháu học xong kỳ này là về thăm ông bà ạ.” |
| Bố mẹ chúc con ở xa | “Năm mới bố mẹ chúc con khoẻ, ăn uống đủ, giữ ấm. Ở nhà mọi người đều khoẻ, Tết này vẫn để phần con (đĩa mứt gừng con thích). Con cứ yên tâm làm việc.” |
| Ông bà chúc cháu Việt kiều | “Ông bà chúc các cháu năm mới khoẻ, ngoan, học giỏi. Các cháu nhớ nói tiếng Việt với bố mẹ nhé, về đây ông bà kể chuyện cho nghe.” |
| Anh chị em chúc nhau | “Năm nay thiếu em ở mâm cơm, cả nhà cứ nhắc mãi. Chúc em năm mới khoẻ, mọi việc thuận lợi. Tết sau anh chị để phần em gói bánh.” |
Câu “ở nhà mọi người đều khoẻ, con cứ yên tâm” có sức nặng với người ở xa hơn ta tưởng. Nhiều người xa nhà thấy chạnh lòng nhất không phải vì không có Tết, mà vì không biết nhà mình có ổn không.
Những điều làm người ở xa thấy ấm
Kể chuyện nhỏ của ngày Tết ở nhà. Cành đào năm nay nở sớm hay muộn, nồi bánh chưng ai trông, con mèo trong nhà béo lên. Người ở xa thèm nghe những chi tiết vụn vặt ấy hơn là nghe chúc chung.
Cho xem mâm cơm, bàn thờ, căn bếp. Quay máy một vòng quanh nhà, dừng ở mâm cỗ, ở cái bếp đang đỏ lửa. Một phút hình ảnh như vậy thay cho rất nhiều lời.
Không trách chuyện không về. Câu “Tết mà cũng không về” dù nói đùa vẫn làm người ở xa thấy có lỗi. Họ không về thường vì công việc, chi phí, giấy tờ, hiếm khi vì không muốn.
Không hỏi dồn chuyện tiền, chuyện giấy tờ cư trú. Với người lao động hay du học ở nước ngoài, đó là chuyện họ lo cả năm. Ngày Tết để họ được nghỉ khỏi những câu hỏi ấy.
Hẹn một lần gọi nữa. Kết cuộc gọi bằng câu “mùng Ba gọi tiếp nhé” giúp cuộc gọi không thành lần chào tạm biệt. Người ở xa có thêm một điều để chờ.
Gia đình Việt kiều: chúc Tết bằng hai thứ tiếng
Ở những gia đình Việt kiều đã sang thế hệ thứ hai, thứ ba, các cháu nói tiếng Việt chưa thạo. Lời chúc Tết ông bà là dịp tốt để các cháu tập vài câu tiếng Việt: “Chúc mừng năm mới”, “cháu chúc ông bà khoẻ ạ”. Không cần dài, không cần đúng hoàn toàn; ông bà ở quê nghe cháu nói một câu tiếng Việt thường xúc động hơn mọi lời chúc dài bằng tiếng nước ngoài.
Bố mẹ có thể giúp con bằng cách giải nghĩa từng chữ trong câu chúc: chúc là mong điều tốt cho người khác, mừng là vui cùng, năm mới là năm âm lịch mới bắt đầu. Hiểu nghĩa thì cháu nhớ lâu hơn học thuộc. Những câu có chữ Hán Việt như an khang, thịnh vượng thì để sau, khi cháu đã quen với những câu đơn giản.
Khi người Việt ở nước ngoài chúc Tết bạn bè, đồng nghiệp người bản xứ, lời chúc nên kèm một câu giải thích ngắn về Tết Nguyên Đán: năm mới theo âm lịch, dịp đoàn tụ gia đình lớn nhất của người Việt. Nhiều người nước ngoài thích được học câu “chúc mừng năm mới”, và đó cũng là cách nhỏ để giữ văn hoá Việt ở nơi xa. Mời họ một miếng mứt, một lát bánh chưng mang từ cửa hàng Việt, rồi kể vì sao bánh vuông, vì sao gói lá dong, là cả một buổi chúc Tết đáng nhớ.
Chúc Tết người đang trực, đang làm ca trong mấy ngày Tết
Người ở xa không chỉ là người ở nước ngoài. Có những người ở ngay trong thành phố mà không về được với gia đình: bác sĩ, điều dưỡng trực Tết, công nhân vận hành nhà máy chạy liên tục, người lái xe đường dài, ngư dân đang trên tàu ngoài khơi, người lính ở đơn vị, ở đảo xa. Lời chúc gửi họ cần hiểu một điều: họ đang làm việc, có khi rất căng thẳng, đúng lúc mọi người khác nghỉ.
Vì vậy lời chúc nên ngắn, không đòi trả lời ngay, không gọi video bất ngờ vào giữa ca. Một tin nhắn như “Cả nhà chúc anh trực Tết bình an, ca này xong nghỉ ngơi cho đủ. Mâm cơm vẫn để phần anh” là đủ ấm. Nếu muốn gọi, hỏi trước giờ nghỉ của họ. Với người đi biển hay ở vùng sóng yếu, gửi lời chúc qua tin nhắn để họ đọc khi có sóng.
Khi người ấy hết ca trở về, dù đã qua mùng Ba, mùng Năm, cả nhà vẫn nên làm một bữa cơm nhỏ, chúc Tết lại như ngày mùng Một. Nhiều gia đình có người làm nghề trực Tết đã quen với “Tết muộn” như vậy; đó là cách để người ấy thấy mình không bị bỏ lỡ cái Tết của cả nhà.
Gửi thư tay và quà về nhà trước Tết
Trước khi có điện thoại thông minh, nhiều thế hệ người Việt xa quê chúc Tết bằng thư tay gửi về trước Tết vài tuần. Thư tay ngày nay hiếm, nhưng vẫn có những ông bà giữ lại từng lá thư của con cháu. Một lá thư ngắn, viết bằng tay, gửi kèm một món quà nhỏ, là thứ người già có thể cầm lên đọc lại nhiều lần sau Tết, điều mà cuộc gọi video không làm được.
Thư không cần dài. Vài đoạn kể chuyện năm qua, một lời cảm ơn, một lời chúc, một lời hẹn ngày về. Viết chữ to, rõ, có dấu đầy đủ để người già đọc được không cần kính. Nếu gửi quốc tế, nên gửi sớm vì dịp cuối năm bưu phẩm thường chậm hơn ngày thường.
Với người ở trong nước nhưng không về được, như người làm ở khu công nghiệp xa, người trực Tết ở bệnh viện, ở đơn vị, một tấm thiệp gửi về cùng chuyến hàng Tết của đồng hương cũng là cách chúc. Điều làm gia đình ấm lòng không phải món quà, mà là biết người ở xa vẫn nghĩ về nhà vào những ngày cuối năm.
Câu hỏi thường gặp
Ở nước ngoài nên chúc Tết gia đình vào giờ giao thừa Việt Nam hay giao thừa nơi mình ở?
Phần lớn gia đình coi trọng giao thừa giờ Việt Nam, vì đó là lúc cả nhà ở quê đang quây quần. Nếu giờ đó rơi vào giữa đêm hay giờ làm ở nơi bạn sống, hẹn trước một giờ khác thuận cho cả hai bên, ví dụ chiều ba mươi hoặc sáng mùng Một giờ Việt Nam.
Ông bà không biết dùng điện thoại thông minh thì gọi video thế nào?
Nhờ một người trong nhà giữ máy và đặt máy cố định trước mặt ông bà. Dùng màn hình lớn nếu có, ánh sáng phía trước, tắt nhạc nền. Người giữ máy giới thiệu ai đang nói và nhắc ông bà nhìn vào màn hình. Gọi vào giờ ông bà tỉnh táo, tránh giờ nghỉ trưa.
Mạng yếu, gọi video bị giật thì nên làm gì?
Chuyển sang gọi thoại, nghe rõ tiếng còn hơn hình ảnh đứng liên tục. Có thể gửi thêm một đoạn video quay sẵn cảnh cả nhà chúc Tết, hoặc ảnh mâm cơm, cành đào. Người ở xa xem lại được nhiều lần khi rảnh.
Con cháu Việt kiều không nói thạo tiếng Việt thì chúc Tết ông bà ra sao?
Dạy các cháu một hai câu ngắn như chúc mừng năm mới, cháu chúc ông bà khoẻ ạ, kèm giải thích nghĩa từng chữ. Ông bà thường xúc động khi nghe cháu nói tiếng Việt dù chưa tròn chữ. Phần còn lại cháu nói bằng ngôn ngữ quen, bố mẹ dịch lại.
Người ở xa không về được Tết có nên gửi quà về không?
Tuỳ điều kiện từng người. Quà là cách thể hiện sự quan tâm, nhưng không bắt buộc. Một lá thư tay ngắn, một cuộc gọi đúng hẹn, một lời hứa ngày về cụ thể nhiều khi được bố mẹ, ông bà quý hơn món quà gửi qua bưu điện.
Gia đình ở nhà nên nói gì để người ở xa đỡ buồn?
Kể những chuyện nhỏ của ngày Tết, cho xem mâm cơm, căn bếp, nói rằng ở nhà mọi người đều khoẻ. Tránh trách chuyện không về, tránh hỏi dồn chuyện tiền bạc, giấy tờ. Kết cuộc gọi bằng một lời hẹn gọi lần sau để người ở xa có điều để chờ.