Ngày của Mẹ thường được kỷ niệm vào Chủ nhật thứ hai của tháng Năm, Ngày của Cha vào Chủ nhật thứ ba của tháng Sáu; còn Ngày Gia đình Việt Nam là 28/6, có từ năm 2001. Hai ngày đầu đến từ nước ngoài và được giới trẻ Việt đón nhận mấy chục năm nay; ngày 28/6 là ngày riêng của Việt Nam. Lời chúc cho cả ba dịp không cần cầu kỳ: một lời ghi nhận người cha, người mẹ cụ thể, và một việc làm cùng nhau.
Trong nhiều nhà, mẹ được chúc nhiều dịp trong năm, còn bố gần như chỉ được chúc sinh nhật. Bài này vì vậy dành nhiều chỗ cho lời chúc bố, cho người cha, người mẹ một mình nuôi con, và cho lời chúc cả nhà ngày 28/6. Mẫu nào trong bài cũng là mẫu tự soạn, bạn sửa theo nhà mình.
Ba ngày, ba giọng chúc
Ba dịp này nằm gần nhau trong năm, nên dễ chúc trùng. Bảng dưới gợi ý mỗi ngày nghiêng về một ý để lời chúc không lặp:
| Ngày | Thời điểm | Gốc | Lời chúc nên nghiêng về |
|---|---|---|---|
| Ngày của Mẹ | Chủ nhật thứ hai tháng Năm (theo cách nhiều nước dùng) | Phổ biến từ Mỹ đầu thế kỷ XX | Cảm ơn mẹ với tư cách một con người, không chỉ vai trò nấu nướng |
| Ngày của Cha | Chủ nhật thứ ba tháng Sáu (theo cách nhiều nước dùng) | Phổ biến từ Mỹ, sau Ngày của Mẹ | Nói được điều thường không nói với bố |
| Ngày Gia đình Việt Nam | 28/6 hằng năm, từ năm 2001 | Thủ tướng Chính phủ quyết định chọn năm 2001 | Lời chúc cả nhà, cả ba thế hệ, gắn với một bữa cơm chung |
Một số nước chọn ngày khác cho Ngày của Mẹ và Ngày của Cha; nếu bạn có người thân ở nước ngoài, ngày họ kỷ niệm có thể không trùng. Ở Việt Nam, hai ngày này không phải ngày nghỉ, cũng không ai bắt buộc phải chúc, nên lời chúc càng có giá trị khi xuất phát từ ý muốn thật.
Chúc bố khi bố ít nói, con cũng ít nói
Nhiều người con Việt lớn lên với một người bố ít nói. Bố không hỏi chuyện tình cảm, không ôm, chỉ hỏi “ăn cơm chưa”, “xe còn chạy được không”. Đến khi muốn chúc bố một câu thì con lại ngượng. Ngày của Cha là cái cớ tốt, vì có một lý do rõ ràng để mở lời.
Cách dễ nhất là chúc bằng chuyện việc làm, đúng ngôn ngữ của bố: “Bố ơi, hôm nay Ngày của Cha. Con vẫn nhớ hồi bố dạy con thay săm xe, giờ con tự làm được hết. Con cảm ơn bố” (mẫu tự soạn). Câu ấy không ướt át, không bắt bố phải đáp lại bằng tình cảm, nhưng bố biết con nhớ.
Nếu nói trực tiếp khó quá, nhắn tin cũng được, nhưng nên kèm một việc cụ thể ngay trong ngày: rủ bố đi uống cà phê buổi sáng, đi câu cá, xem một trận bóng. Với nhiều ông bố, ngồi cạnh con hai tiếng không cần nói gì đã là lời chúc. Bố lớn tuổi có thể thích nghe con hỏi về chuyện ngày xưa của bố, thời đi bộ đội, thời làm thợ; lắng nghe cũng là một cách chúc.
Tránh những câu khiến bố chạnh lòng về tuổi tác hay sức khoẻ: “bố già rồi, nghỉ đi”, “bố yếu rồi, để con làm”. Với người đàn ông quen gánh vác, câu ấy nghe như bị gạt sang bên. Nói “việc này để con phụ bố” nhẹ hơn nhiều.
Lời chúc mẫu cho bố, cho mẹ theo từng người con
Mẫu tự soạn, đổi phần trong ngoặc theo chuyện thật. Lời chúc mẹ ở đây cố ý không lặp lại kiểu chúc 8/3 hay 20/10.
| Người chúc | Gửi bố | Gửi mẹ |
|---|---|---|
| Con nhỏ (bố hoặc mẹ kia giúp) | “Con chúc bố Ngày của Cha vui. Con thích nhất lúc bố cõng con đi (công viên).” | “Con chúc mẹ Ngày của Mẹ vui. Con thích mẹ đọc truyện cho con mỗi tối.” |
| Con tuổi học trò | “Con biết con hay cãi bố. Nhưng con nhớ hết những lần bố chờ con ở cổng trường. Con cảm ơn bố.” | “Mẹ ơi, hôm nay con rửa bát, mẹ đi xem phim với bạn mẹ nhé.” |
| Con đã đi làm, ở xa | “Bố ơi, con đọc được một bài về (sửa xe máy) mà nhớ bố. Cuối tháng con về, hai bố con đi câu.” | “Mẹ ơi, con chúc mẹ có một ngày cho riêng mẹ. Mẹ thích học (đàn, vẽ) mà mãi chưa học, con đăng ký cho mẹ một khoá rồi.” |
| Con đã có gia đình | “Giờ làm bố rồi con mới hiểu sao bố hay lo. Con cảm ơn bố.” | “Giờ con mới biết nuôi một đứa nhỏ mệt thế nào. Mẹ nuôi ba anh em con, con không biết nói sao cho đủ.” |
Câu “giờ làm bố, làm mẹ rồi mới hiểu” là một trong những lời cha mẹ muốn nghe nhất, vì nó nói lên rằng những vất vả năm nào đã được hiểu. Dùng câu này khi đúng là bạn đã hiểu ra điều gì đó, đừng dùng như một công thức.
Chúc mẹ Ngày của Mẹ: nhìn mẹ như một con người
Mẹ thường được chúc vào 8/3, 20/10, sinh nhật, Vu Lan. Lời chúc ở những dịp ấy dễ xoay quanh một vai: mẹ tần tảo, mẹ nấu ngon, mẹ hy sinh. Ngày của Mẹ có thể là lúc chúc mẹ theo một cách khác: nhìn mẹ như một người có sở thích, có ước mơ riêng, có những điều mẹ từng muốn làm mà gác lại vì con.
Hỏi mẹ một câu trước khi chúc: “Hồi trẻ mẹ thích làm gì?”. Câu trả lời có thể là hát, may vá, đi du lịch, học tiếp. Lời chúc sau đó sẽ khác hẳn: “Con chúc mẹ năm nay được đi biển với các bạn mẹ như mẹ hay kể, con lo vé” (mẫu tự soạn). Lời chúc như vậy cho mẹ biết con thấy mẹ là một người, không chỉ là mẹ của con.
Với mẹ đã lớn tuổi, có thể chúc bằng cách nhờ mẹ dạy lại một việc: một món ăn, một bài hát ru, cách muối dưa. Người già thích được làm thầy của con cháu; một buổi chiều mẹ dạy con gói bánh là một Ngày của Mẹ trọn vẹn hơn mọi bó hoa. Tránh biến lời chúc thành lời dặn mẹ “nghỉ ngơi đi, đừng làm gì nữa” nếu mẹ vẫn thích làm; được làm việc mình thích là niềm vui của mẹ.
Chúc người cha, người mẹ một mình nuôi con
Ghi nhận cả hai vai. Mẹ đơn thân thường phải làm cả việc của bố, bố đơn thân làm cả việc của mẹ. Lời chúc của con, của bạn bè có thể ghi nhận điều đó: “Chị làm cả phần của hai người mà các con vẫn lớn lên vui vẻ, đó là chuyện không dễ.”
Đừng thương hại. Những câu như “tội nghiệp chị một mình” làm người nghe thấy mình yếu thế. Họ cần được ghi nhận sức mạnh, không cần được thương.
Chúc đúng ngày, hoặc chúc cả hai ngày. Một người mẹ nuôi con một mình có thể vui khi được con chúc cả Ngày của Cha, vì mẹ đã làm cả phần ấy. Nhưng đây là chuyện riêng của từng nhà; với bạn bè, chỉ nên chúc khi chắc người nhận đón nhận điều đó.
Đừng nhắc người đã đi. Lời chúc không cần nhắc tới người cha hoặc người mẹ vắng mặt, dù là ly hôn hay đã mất. Trừ khi chính người nhận chủ động nói, ngày lễ không phải lúc gợi lại.
Đề nghị giúp một việc. Trông con một buổi để họ được nghỉ, đưa đón con một hôm. Với người làm cha mẹ một mình, một buổi chiều tự do là món quà lớn.
Lời chúc ngày Gia đình Việt Nam 28/6
Ngày 28/6 được chọn làm Ngày Gia đình Việt Nam từ năm 2001. Khác với hai ngày trên, đây là ngày của cả nhà, nên lời chúc không gửi riêng một người mà gửi chung, và thường hợp nhất khi gắn với một bữa cơm. Nhiều gia đình nhân dịp này về ăn một bữa đông đủ ba thế hệ, gọi video cho người ở xa, chụp một tấm ảnh chung.
Người chủ bữa, có thể là ông bà hoặc người con lớn, nói vài câu ngắn trước khi ăn. Một mẫu tự soạn: “Hôm nay Ngày Gia đình, bố mẹ chỉ mong nhà mình năm nào cũng ngồi được với nhau thế này. Năm qua nhà có chuyện vui chuyện buồn, nhưng anh em vẫn bảo nhau. Cả nhà ăn cơm thôi.” Câu nói không cần hay, chỉ cần có mặt đủ người.
Trong cơ quan, nhiều đơn vị gửi lời chúc Ngày Gia đình tới cán bộ, nhân viên, có khi kèm một buổi về sớm. Lời chúc từ cơ quan nên hướng về gia đình của nhân viên, chúc sức khoẻ các thành viên, cảm ơn gia đình đã hỗ trợ nhân viên yên tâm làm việc. Một câu nhắc tới những gia đình nhân viên đang có người ốm, có người đi xa cũng làm lời chúc ấm hơn.
Câu chúc ngắn cho ba dịp
Những câu tự soạn dưới đây hợp cho tin nhắn hay dòng ghi trên thiệp. Chọn câu, thêm tên, thêm một chi tiết nhà mình:
- “Chúc mẹ Ngày của Mẹ được nghỉ tay, được làm một việc mẹ thích mà lâu rồi chưa làm.”
- “Bố ơi, hôm nay Ngày của Cha. Con nhắn để nói con thương bố, mấy chuyện khác hôm nào về con kể.”
- “Chúc bố khoẻ, chân vững tay khéo như hồi bố đóng cái bàn học cho con.”
- “Ngày Gia đình, chúc nhà mình đủ mặt trong bữa cơm tối nay, ai ở xa thì gọi video vào.”
- “Gửi chị và các cháu, chúc nhà mình một Ngày Gia đình ấm áp, ăn bữa cơm thật ngon.”
- “Cảm ơn bố mẹ đã cho con một mái nhà để về. Chúc bố mẹ khoẻ để con còn được về lâu.”
Ba dịp này đến trong vòng hai tháng; nếu bạn đã gửi một câu thật cho mẹ tháng Năm, một câu cho bố tháng Sáu, thì ngày 28/6 chỉ cần về nhà. Một bữa cơm có mặt đủ người là lời chúc mà không mẫu câu nào thay được.
Câu hỏi thường gặp
Ngày của Mẹ năm nay là ngày nào?
Ở nhiều nước, trong đó có cách người trẻ Việt Nam hay theo, Ngày của Mẹ là Chủ nhật thứ hai của tháng Năm, nên ngày cụ thể đổi theo từng năm. Một số nước khác chọn ngày riêng; nếu người thân ở nước ngoài, nên hỏi ngày họ kỷ niệm.
Ngày của Cha có phải ngày nghỉ ở Việt Nam không?
Không. Ngày của Cha, Ngày của Mẹ và Ngày Gia đình Việt Nam 28/6 đều không phải ngày nghỉ lễ chính thức. Vì Ngày của Cha rơi vào Chủ nhật nên nhiều gia đình vẫn có thời gian quây quần.
Bố mẹ đã ly hôn thì chúc thế nào cho khéo?
Con nên chúc riêng từng người, đúng ngày của người đó, và không nhắc tới người kia trong lời chúc. Nếu hai bên còn căng thẳng, tránh đăng lời chúc công khai có thể làm một bên chạnh lòng.
Chúc bố dượng, mẹ kế thế nào?
Dựa vào mức gắn bó thật. Nếu đã gần gũi lâu năm, lời chúc có thể như với bố mẹ ruột, kèm lời cảm ơn đã chăm sóc mình. Nếu còn mới, một câu chúc sức khoẻ và cảm ơn lịch sự là vừa, đừng gượng gọi là bố, mẹ nếu chưa quen.
Có nên chúc Ngày của Cha cho chồng không?
Có, nhất là khi các con còn nhỏ chưa tự nói được. Vợ có thể cùng con làm một tấm thiệp, ghi một câu cảm ơn chồng về một việc anh làm cho con. Lời chúc ấy cho người chồng biết vai làm cha của mình được nhìn thấy.
Ngày Gia đình 28/6 cơ quan nên chúc nhân viên ra sao?
Lời chúc ngắn, hướng về gia đình nhân viên, cảm ơn gia đình đã hỗ trợ người lao động. Nếu được, cho nhân viên về sớm hoặc tổ chức một buổi gặp mặt có gia đình tham dự. Tránh lời chúc dài mang tính phát biểu.