Lời chúc sinh nhật bố mẹ không cần hay, chỉ cần thật: gọi bố mẹ như hằng ngày, nhắc một việc bố mẹ đã làm cho mình mà mình còn nhớ, nói một lời cảm ơn, rồi chúc một điều bố mẹ đang thật sự mong. Với nhiều người Việt, câu "con thương bố mẹ" khó nói hơn bất kỳ bài phát biểu nào. Không sao: tình thương nói được bằng chi tiết, không cần nói thẳng bằng chữ "thương".
Bài này gợi ý cách chúc bố, chúc mẹ khi đang sống cùng nhà, khi ở xa hoặc ở nước ngoài, khi đã có gia đình riêng, và cả lời của con dâu, con rể. Các câu đều là mẫu tự soạn để sửa lại cho hợp với nhà mình. Cuối bài là những hoàn cảnh tế nhị: bố mẹ không quen tổ chức sinh nhật, chỉ còn bố hoặc mẹ, hoặc bố mẹ đã sống riêng.
Vì sao chúc bố mẹ lại khó hơn chúc người ngoài
Nhiều gia đình Việt, nhất là thế hệ bố mẹ sinh trước những năm tám mươi, không có thói quen tổ chức sinh nhật hay nói lời yêu thương. Con cái lớn lên trong nếp ấy, đến khi muốn chúc thì thấy ngượng, sợ bị coi là "sến", sợ bố mẹ không biết đáp lại thế nào. Kết quả là nhiều người chúc đồng nghiệp rất trơn tru, nhưng với bố mẹ chỉ nhắn được hai chữ "sinh nhật vui vẻ".
Cái ngượng đó có thể đi vòng. Thay vì cố nói những câu mình chưa quen, hãy bắt đầu bằng việc nhắc một chuyện cụ thể: bố từng thức đêm sửa chiếc xe đạp cho mình đi thi, mẹ từng dậy sớm nấu xôi mang theo cho mình mỗi lần lên thành phố. Nhắc chuyện ấy, bố mẹ tự hiểu con đang nói lời thương, và con cũng không phải nói chữ "thương" khi chưa quen miệng.
Cũng nên nhớ rằng bố mẹ thường nghe lời chúc sinh nhật như một lời hỏi thăm sức khoẻ, sự yên ổn của con. Câu chúc kèm một tin vui nhỏ của con, như công việc đang ổn hay đứa cháu vừa biết đi, nhiều khi làm bố mẹ vui hơn mọi lời chúc dành cho chính họ.
Mẫu lời chúc sinh nhật bố
Khi bố còn đi làm. "Bố ơi, hôm nay sinh nhật bố, con chúc bố khoẻ, công việc nhẹ nhàng hơn một chút để bố có thời gian đi câu như bố vẫn thích. Con cảm ơn bố vì mấy năm con đi học xa, tháng nào bố cũng gọi hỏi con đã ăn chưa." (mẫu tự soạn)
Khi bố đã nghỉ hưu. "Con chúc bố tuổi mới khoẻ, sáng nào cũng đi bộ được với các bác trong khu, chiều về chăm mấy chậu cây. Con nhớ ngày xưa bố dạy con chơi cờ tướng, giờ đến lượt cháu bố học, bố dạy nó nhé." (mẫu tự soạn)
Khi bố ít nói, không thích nghe chúc dài. Một câu ngắn trong bữa cơm là đủ: "Con chúc bố sinh nhật vui, năm nay bố bớt lo cho chúng con đi." Rồi rót cho bố chén rượu hoặc chén trà. Với những người bố kiệm lời, hành động đi kèm lời chúc được ghi nhận nhiều hơn chữ.
Khi bố đang có chuyện buồn. Nếu bố vừa có việc không như ý, tránh chúc "năm nay mọi sự như ý". Chúc bố giữ sức, có con ở bên, và mọi việc rồi sẽ dần ổn. Không cần nhắc thẳng chuyện buồn trong ngày sinh nhật.
Mẫu lời chúc sinh nhật mẹ
Mẹ thường là người nhớ ngày sinh của cả nhà nhưng hay quên ngày của mình. Lời chúc cho mẹ nên nhắc những việc mẹ làm mà ít ai để ý. Một số mẫu tự soạn:
- "Mẹ ơi, hôm nay là sinh nhật mẹ mà mẹ vẫn dậy sớm nấu cơm cho cả nhà. Hôm nay để con nấu, mẹ ngồi xem thôi nhé. Con chúc mẹ khoẻ, đỡ đau lưng, cười nhiều hơn."
- "Con chúc mẹ tuổi mới vui, đi được những chuyến đi mẹ hay xem trên ti vi. Con cảm ơn mẹ vì năm con thi trượt, mẹ không trách một câu nào."
- "Mẹ ơi, con chúc mẹ có thêm thời gian cho bản thân, đi tập dưỡng sinh với các cô, đi chùa hay đi chợ phiên khi mẹ thích."
- "Chúng con chúc mẹ mạnh khoẻ, an vui. Cả nhà biết mẹ không thích quà đắt, nên chúng con chỉ có bữa cơm này và lời hứa về nhà thường hơn."
- "Mẹ ơi, năm nay con mới hiểu nuôi một đứa trẻ vất vả thế nào. Con chúc mẹ khoẻ, và con cảm ơn mẹ ngày xưa đã thức bao nhiêu đêm với con." (hợp với người con vừa làm cha mẹ)
Lời hứa về nhà thường hơn, gọi điện thường hơn, nếu nói thì nên giữ. Với nhiều người mẹ, đó là món quà thật nhất, và cũng là thứ con dễ quên nhất khi ngày sinh nhật qua đi.
Con ở xa hoặc ở nước ngoài
Con ở xa thì lời chúc phần lớn đi qua điện thoại. Gọi video vào giờ bố mẹ rảnh, thường là sau bữa tối, không phải lúc bố mẹ đang bận chợ búa hay đang ngủ trưa. Nếu ở nước ngoài, tính kỹ chênh lệch giờ: chúc sớm nửa ngày hay muộn nửa ngày cũng không sao, miễn không gọi lúc nửa đêm ở nhà làm bố mẹ giật mình tưởng có chuyện.
Trong cuộc gọi, để bố mẹ nói nhiều hơn mình. Câu chúc nói trước, ngắn gọn, rồi hỏi bố mẹ hôm nay ăn gì, ai đến chơi. Bố mẹ có tuổi thường thích được kể hơn được nghe. Nếu nhà có nhiều anh chị em ở nhiều nơi, rủ nhau gọi chung một lần để bố mẹ thấy cả nhà cùng có mặt trên màn hình.
Tin nhắn chữ thì bố mẹ lớn tuổi có thể đọc chậm hoặc không đọc kỹ. Gửi thêm một đoạn ghi âm giọng nói ngắn, hoặc một đoạn video quay cháu nhỏ chúc ông bà, thường được mở đi mở lại nhiều lần. Mẫu tự soạn: "Bố mẹ ơi, bên này con vẫn ổn. Hôm nay sinh nhật mẹ, con chúc mẹ khoẻ, đỡ nhớ con. Tết này con cố về, mẹ nhớ để phần con nồi thịt kho nhé."
Lời chúc theo vai trong gia đình
Cùng chúc bố mẹ, nhưng con đẻ, con dâu, con rể và cháu có vị trí khác nhau, lời chúc cũng nên khác đôi chút.
| Người chúc | Giọng hợp | Mẫu tự soạn ngắn |
|---|---|---|
| Con còn đi học | Hồn nhiên, có lời hứa nhỏ | "Con chúc mẹ vui, con hứa học kỳ này tự dậy sớm, không để mẹ gọi." |
| Con đã đi làm, chưa lập gia đình | Cảm ơn, kể chuyện mình đang ổn | "Con chúc bố khoẻ, công việc của con ổn rồi, bố đừng lo nữa." |
| Con đã có gia đình riêng | Thay mặt cả nhà nhỏ, nhắc cháu | "Vợ chồng con và hai cháu chúc bố sinh nhật vui, cuối tuần cả nhà về ăn cơm với bố." |
| Con dâu chúc bố mẹ chồng | Lễ phép, cảm ơn cụ thể | "Con chúc mẹ khoẻ, con cảm ơn mẹ đã trông cháu cho chúng con đi làm." |
| Con rể chúc bố mẹ vợ | Ngắn gọn, chân thành | "Con chúc bố tuổi mới an vui, con cảm ơn bố mẹ đã tin tưởng giao em cho con." |
| Cháu chúc ông bà nhân sinh nhật bố mẹ mình | Một câu dễ thuộc | "Cháu chúc ông khoẻ, ông chơi với cháu nhiều nhé." |
Con dâu, con rể nên chúc riêng, đừng chỉ đứng sau người chồng hay người vợ. Một câu riêng, có lời cảm ơn cụ thể, giúp bố mẹ hai bên thấy mình được quý như con đẻ.
Viết một lá thư ngắn cho bố mẹ
Thư tay là cách dễ nhất cho người ngại nói. Bố mẹ có thể đọc lúc riêng tư, đọc lại nhiều lần. Gợi ý viết trong mười lăm phút:
- Mở bằng cách gọi quen thuộc: "Bố mẹ của con" hoặc "Mẹ ơi".
- Kể một kỷ niệm cụ thể mà bố mẹ có thể đã quên nhưng mình còn nhớ.
- Nói mình đã học được gì từ việc đó, hoặc nó giúp mình thế nào bây giờ.
- Kể ngắn về cuộc sống hiện tại để bố mẹ yên tâm.
- Chúc bố mẹ những điều bố mẹ đang mong, rồi ký tên, ghi ngày.
Thư không cần dài hơn một trang. Viết bằng chữ của mình, không chép những đoạn văn mẫu trên mạng, vì bố mẹ nhận ra ngay giọng văn không phải của con. Một câu vụng mà thật vẫn được giữ lâu hơn một đoạn trơn tru mà lạ.
Nếu bố mẹ mắt kém, viết chữ to, mực đen, không viết trên nền thiệp nhiều hoa văn. Có người đọc to lá thư cho bố mẹ nghe ngay trong bữa cơm, có người để bố mẹ tự mở lúc tối. Cách nào cũng được, nhưng nếu bố mẹ hay xúc động, để họ đọc một mình thường dễ chịu hơn cho cả hai bên, vì không ai phải cố giữ nước mắt trước mặt người khác.
Những hoàn cảnh cần tế nhị
Có bố mẹ không quen tổ chức sinh nhật, thậm chí không nhớ chính xác ngày sinh dương lịch, chỉ nhớ ngày âm hoặc chỉ biết tuổi theo năm. Khi đó đừng ép làm tiệc. Một bữa cơm có món bố mẹ thích, một câu chúc trong bữa, là đủ để bố mẹ biết con nhớ. Nếu bố mẹ chỉ tính sinh nhật theo âm lịch, chúc theo ngày âm cho hợp ý bố mẹ.
Nếu trong nhà chỉ còn bố hoặc mẹ, ngày sinh nhật dễ gợi nhớ người đã khuất. Không cần né tránh: có thể nhắc một câu nhẹ như "chắc mẹ trên ấy cũng vui khi thấy bố khoẻ", nếu điều đó hợp với niềm tin của gia đình. Nếu không chắc người nghe có muốn nhắc hay không, cứ nhường bố hoặc mẹ tự dẫn câu chuyện.
Nếu bố mẹ đang ốm hoặc đang điều trị dài ngày, lời chúc sinh nhật nên nhẹ và gần: chúc bố mẹ ăn được, ngủ được, bớt mệt, có con cháu ở bên. Tránh những câu như "chúc bố khỏi hẳn trong năm nay" vì đó là điều không ai hứa được, và người bệnh nghe nhiều câu như thế dễ thấy áp lực. Ngồi lâu hơn một chút, cầm tay lâu hơn một chút, đôi khi là lời chúc rõ nhất.
Nếu bố mẹ đã sống riêng, con nên chúc riêng từng người vào đúng ngày của người đó, không nhắc người kia trong lời chúc, không đem chuyện cũ ra so sánh. Lời chúc sinh nhật là của riêng người được chúc, không phải dịp để hàn gắn hay phân xử chuyện người lớn.
Câu hỏi thường gặp
Ngại nói lời thương với bố mẹ thì chúc sinh nhật thế nào?
Nói bằng chi tiết thay cho chữ thương. Nhắc một việc bố mẹ đã làm cho mình, cảm ơn việc đó, rồi chúc một điều bố mẹ đang mong. Nếu nói trực tiếp vẫn ngượng, viết thiệp hoặc thư tay ngắn rồi trao trong bữa cơm.
Bố mẹ chỉ nhớ ngày sinh âm lịch thì chúc theo ngày nào?
Chúc theo ngày mà bố mẹ quen. Nhiều người lớn tuổi chỉ coi ngày âm là sinh nhật thật, ngày dương trên giấy tờ có khi ghi phỏng chừng. Có thể đặt nhắc lịch âm trên điện thoại để năm nào cũng nhớ đúng.
Con ở nước ngoài gọi chúc sinh nhật bố mẹ vào giờ nào?
Chọn giờ bố mẹ rảnh theo giờ Việt Nam, thường là sau bữa tối. Chúc sớm hoặc muộn vài giờ không sao, chỉ tránh gọi lúc khuya làm bố mẹ lo. Nếu không gọi được, gửi trước một đoạn ghi âm giọng nói.
Con dâu có nên chúc sinh nhật bố mẹ chồng riêng không?
Nên. Một câu chúc riêng kèm lời cảm ơn cụ thể giúp bố mẹ chồng thấy con dâu quý mình. Không cần dài, chỉ cần tự nói thay vì đứng sau chồng. Con rể với bố mẹ vợ cũng vậy.
Có nên đăng lời chúc sinh nhật bố mẹ lên mạng xã hội không?
Tuỳ bố mẹ. Nhiều người lớn tuổi không dùng mạng, đăng lên chỉ người khác đọc. Nếu đăng, vẫn nên chúc trực tiếp hoặc gọi điện, vì lời chúc là để bố mẹ nghe, không phải để bạn bè của con xem.
Bố mẹ không thích tổ chức sinh nhật thì làm gì?
Không ép làm tiệc. Nấu một bữa cơm có món bố mẹ thích, nói một câu chúc trong bữa là đủ. Điều bố mẹ cần là thấy con nhớ, không phải bánh kem hay nến.