Lời chúc 20/11 chạm được thầy cô là lời kể ra một điều cụ thể thầy cô đã dạy hoặc đã làm cho mình, rồi mới chúc sức khoẻ và niềm vui với nghề. Học sinh nhỏ chỉ cần một hai câu tự viết; học sinh lớn và sinh viên nên nhắc một bài học, một lần được giúp; phụ huynh nên cảm ơn sự thay đổi thấy được ở con; học trò cũ nên kể mình đang làm gì và điều gì của thầy cô còn ở lại trong mình.
Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 được chọn từ năm 1982, nối tiếp nhiều năm trước đó giáo viên Việt Nam đã kỷ niệm ngày này theo Hiến chương các nhà giáo quốc tế. Bài này không bàn chuyện quà cáp, chỉ bàn lời: viết gì lên thiệp, nói gì khi đại diện lớp lên tặng hoa, nhắn gì khi không về thăm được, và những câu nên bỏ vì đã quá cũ.
Thầy cô muốn đọc gì trong tấm thiệp 20/11
Hỏi một giáo viên lâu năm tấm thiệp nào còn giữ, câu trả lời gần như luôn là tấm thiệp có một câu thật. Một em học sinh lớp 5 viết “con cảm ơn cô đã dạy con chia có dư, giờ con làm được rồi” được nhớ lâu hơn mười tấm thiệp in sẵn “kính chúc cô dồi dào sức khoẻ, thành công trong sự nghiệp trồng người”. Câu thứ nhất cho cô biết bài giảng của mình đã đến nơi.
Thầy cô dạy hàng trăm em mỗi năm, nên điều quý nhất là được nhìn thấy kết quả của một em cụ thể. Lời chúc vì thế nên trả lời câu hỏi: thầy cô đã làm gì khiến mình khác đi? Có thể là một bài văn được sửa kỹ, một lần cô gọi riêng ra hỏi han khi nhà có chuyện, một câu nhắc trong giờ ra chơi. Chuyện càng nhỏ, càng riêng, lời chúc càng thật.
Phần chúc thì nên chúc điều thầy cô cần: sức khoẻ, giọng nói (giáo viên hay mất giọng cuối kỳ), lớp học ngoan, thời gian cho gia đình. Những chữ to như “sự nghiệp trồng người”, “người lái đò” không sai, nhưng đã quá quen; dùng một lần trong cả bài là đủ, không cần câu nào cũng có.
Lời chúc 20/11 mẫu theo người viết
Các câu dưới đây là mẫu tự soạn. Mỗi người nên sửa ít nhất phần trong ngoặc cho đúng chuyện của mình; thầy cô nhận ra ngay thiệp chép.
| Người viết | Lời chúc mẫu tự soạn |
|---|---|
| Học sinh mầm non (bố mẹ viết hộ) | “Con chúc cô Mai 20/11 vui. Ở nhà con hay kể cô dạy con (rửa tay, xếp dép). Bố mẹ cảm ơn cô nhiều.” |
| Học sinh tiểu học | “Con chúc cô 20/11 khoẻ. Con cảm ơn cô đã dạy con (viết chữ hoa), giờ chữ con đẹp hơn rồi ạ.” |
| Học sinh trung học cơ sở | “Em chúc thầy ngày Nhà giáo vui. Hồi đầu năm em sợ môn Toán, nhờ thầy giảng lại (phần phương trình) mấy lần mà giờ em thích môn này.” |
| Học sinh trung học phổ thông | “Em chúc cô 20/11 nhiều sức khoẻ, đỡ mất giọng. Năm cuối này cả lớp làm cô mệt nhiều, nhưng tụi em biết cô lo cho kỳ thi hơn cả tụi em.” |
| Sinh viên | “Chúc thầy ngày Nhà giáo khoẻ, nhiều niềm vui với nghề. Buổi thầy góp ý (đề cương khoá luận) giúp em hiểu cách làm nghiên cứu là gì.” |
| Phụ huynh | “Nhân ngày 20/11, gia đình chúng em chúc cô khoẻ, vui. Năm nay (tên con) tự tin hơn hẳn khi phát biểu, cả nhà biết là nhờ cô kiên nhẫn.” |
Với học sinh nhỏ, nên để con tự viết dù chữ xấu, sai chính tả. Thầy cô cấp một đọc chữ trẻ con mỗi ngày, chữ tự viết của một em quý hơn đoạn văn hay mà bố mẹ viết hộ.
Đại diện lớp lên chúc trong buổi lễ: nói gì trong một phút
Nhiều trường tổ chức lễ kỷ niệm, mỗi lớp cử một bạn lên tặng hoa và nói lời chúc. Bài nói nên gọn trong khoảng một phút, theo trình tự sau:
- Chào. “Kính thưa các thầy cô, thưa các bạn.” Chỉ cần một câu chào, không cần liệt kê đủ chức danh.
- Giới thiệu mình là ai. “Em là … đại diện cho tập thể lớp 9A.”
- Nhắc một việc chung của lớp với thầy cô. Một chuyến dã ngoại, một lần cả lớp được cô động viên trước kỳ thi, một bài học đáng nhớ.
- Cảm ơn. Gắn với việc vừa nhắc, nói ngắn.
- Chúc. Sức khoẻ, niềm vui, một năm học nhẹ nhàng.
- Hứa một điều làm được. “Chúng em sẽ cố gắng giữ nề nếp lớp” hơn là “chúng em hứa sẽ đạt toàn điểm mười”.
- Cảm ơn mọi người đã lắng nghe. Rồi trao hoa bằng hai tay.
Bài nói nên tập trước vài lần cho trôi, nhưng không cần học thuộc từng chữ. Nói chậm, nhìn về phía thầy cô chứ không nhìn tờ giấy. Một bài một phút nói rõ ràng được nhớ hơn bài ba phút đọc vấp.
Học trò cũ chúc thầy cô: kể mình đang ở đâu
Với thầy cô đã dạy mình nhiều năm trước, lời chúc 20/11 hay nhất thường là một tin báo: em đang làm gì, ở đâu, điều gì thầy cô dạy còn đi theo em. Giáo viên ít khi biết học trò mình sau này ra sao; một tin nhắn như vậy cho họ biết công sức năm nào có kết quả.
Một mẫu tự soạn: “Thầy ơi, em là … lớp 12C khoá (năm). Giờ em làm kỹ sư cầu đường ở Đà Nẵng. Mỗi lần phải viết báo cáo, em vẫn nhớ thầy bắt cả lớp viết lại đoạn văn đến khi gọn. Em chúc thầy 20/11 khoẻ, vui.” Câu tự giới thiệu ở đầu là cần thiết, vì thầy cô dạy nhiều khoá, có khi không nhớ tên ngay.
Nếu cả lớp cũ muốn gửi lời chúc chung, nên cử một người nhắn hoặc gọi điện, kèm danh sách tên các bạn. Tránh gom cả lớp vào nhóm chat có thầy cô rồi cùng lúc gửi hàng chục tin giống nhau; điện thoại của thầy cô sẽ rung cả buổi. Nếu có dịp về thăm, nên hẹn trước, đi nhóm nhỏ, ngồi vừa đủ lâu để thầy cô không mệt.
Với thầy cô đã nghỉ hưu, lời chúc 20/11 càng có ý nghĩa, vì nhiều người cảm thấy mình không còn được nhắc tới. Một cuộc gọi hỏi thăm sức khoẻ, kể một kỷ niệm lớp học là món quà họ chờ cả năm.
Nhắn lời chúc 20/11 qua điện thoại và nhóm lớp
Nhiều lớp có nhóm chat chung giữa phụ huynh và giáo viên chủ nhiệm. Sáng 20/11, nhóm ấy thường tràn ngập những tin nhắn giống nhau, kèm hình bó hoa, thiệp động. Giáo viên đọc không xuể và cũng khó trả lời từng người. Cách gọn hơn là hội phụ huynh thống nhất một lời chúc chung, do trưởng ban đại diện gửi, có nêu vài điều cả lớp ghi nhận trong năm. Ai muốn nói riêng thì nhắn riêng, không cần đăng vào nhóm.
Tin nhắn riêng cho giáo viên nên ngắn, có tên con, có một chi tiết, không kèm câu hỏi về điểm số hay lịch kiểm tra. Ngày lễ là ngày thầy cô được nghỉ ngơi trong lòng; một tin nhắn chúc mừng mà cuối tin lại hỏi “mai con có kiểm tra không cô” sẽ biến lời chúc thành việc phải trả lời.
Học sinh lớn có số điện thoại của thầy cô cũng nên giữ chừng mực: nhắn một lần, không gửi hình động liên tục, không gọi vào giờ nghỉ trưa. Nếu muốn gửi lời chúc bằng một đoạn video cả lớp quay, hãy làm gọn trong một hai phút, mỗi bạn nói một câu thật thay vì đồng thanh đọc một bài dài. Thầy cô sẽ mở lại đoạn video ngắn ấy nhiều lần hơn mọi món quà.
Giáo viên chúc nhau và nhà trường chúc giáo viên
Đồng nghiệp chúc nhau. Giáo viên trong tổ chuyên môn có thể chúc nhau ngắn gọn, nhắc tới một việc cùng làm trong năm: một chuyên đề, một kỳ thi, một đợt dạy thay. Lời chúc giữa người cùng nghề không cần nói chuyện “cao cả”, cần nói chuyện mệt và chuyện vui có thật.
Ban giám hiệu chúc giáo viên. Lời chúc của nhà trường nên ghi nhận đúng những việc giáo viên đã làm, có thể nêu tên một số hoạt động tiêu biểu của từng tổ. Tránh lời chung chung mà giáo viên nào cũng nghe như nhau.
Chúc nhân viên trong trường. Ngày 20/11 nhiều trường nhớ thêm bác bảo vệ, cô cấp dưỡng, nhân viên thư viện, y tế. Một lời chúc có tên và việc của họ cho thấy trường là một tập thể chứ không chỉ có người đứng lớp.
Chúc giáo viên mới vào nghề. Năm đầu đi dạy thường vất vả nhất. Một lời chúc từ đồng nghiệp lâu năm kiểu “năm đầu ai cũng mệt, cô cứ hỏi bất cứ lúc nào” có giá trị hơn mọi lời chúc hình thức.
Những câu nên bỏ trong lời chúc 20/11
Các câu dưới đây không sai, nhưng đã được dùng quá nhiều đến mức thầy cô đọc lướt qua. Nếu muốn dùng, ít nhất hãy thêm một chi tiết riêng ngay sau đó:
- “Chúc thầy cô dồi dào sức khoẻ, thành công trong sự nghiệp trồng người.” Câu mẫu trên hầu hết thiệp in sẵn.
- “Thầy cô là người lái đò thầm lặng.” Hình ảnh đẹp nhưng đã thành sáo, nhất là khi không có câu nào kể về chuyến đò cụ thể.
- “Chúc cô ngày càng trẻ đẹp.” Ngày Nhà giáo là dịp tri ân nghề, không phải dịp khen ngoại hình.
- Lời hứa quá sức. “Chúng em hứa không bao giờ làm cô buồn” khó giữ, thầy cô cũng biết.
- Lời chúc kèm nhờ vả. “Chúc cô 20/11 vui, mong cô quan tâm cháu hơn” làm lời chúc thành lời xin.
Phụ huynh cũng nên tách rạch ròi lời chúc với chuyện điểm số, chỗ ngồi, lớp chọn. Lời chúc 20/11 sạch sẽ là lời không đòi hỏi gì; chuyện cần trao đổi về con thì để vào buổi họp phụ huynh hay hẹn riêng với giáo viên chủ nhiệm.
Câu hỏi thường gặp
Ngày 20/11 có từ năm nào?
Ngày 20/11 được chọn làm Ngày Nhà giáo Việt Nam từ năm 1982. Trước đó, từ cuối thập niên 1950, giáo viên Việt Nam đã kỷ niệm ngày này gắn với Hiến chương các nhà giáo quốc tế. Chi tiết lịch sử có thể đọc thêm trong các tài liệu về ngày lễ.
Học sinh nhỏ chưa biết viết thì làm thiệp 20/11 thế nào?
Bé có thể vẽ một bức tranh, dán một bông hoa, và bố mẹ viết hộ một câu theo lời bé nói. Nên ghi rõ đây là lời của bé, ví dụ con nói con thích giờ hát với cô, để cô biết bé thật sự nghĩ gì.
Có nên nhắn lời chúc 20/11 vào đêm 19/11 không?
Nhắn vào sáng 20/11 thường hợp hơn. Tin nhắn đêm khuya làm phiền giấc ngủ, và thầy cô thường nhận rất nhiều tin trong đêm 19. Nếu muốn là người đầu tiên, một tin vào khoảng sáu bảy giờ sáng là vừa.
Lời chúc 20/11 cho thầy cô dạy thêm, gia sư có khác không?
Về tinh thần không khác. Nên nhắc tới tiến bộ cụ thể của mình trong môn đó và cảm ơn sự kiên nhẫn. Vì quan hệ dạy thêm thường gần hơn, lời chúc có thể thân hơn một chút, nhưng vẫn giữ lễ.
Thầy cô đã mất thì học trò cũ làm gì ngày 20/11?
Nhiều học trò cũ tới thắp hương, thăm gia đình thầy cô, hoặc cùng nhau góp một suất học bổng nhỏ mang tên thầy cô cho trường cũ. Lời gửi tới gia đình nên kể vài kỷ niệm học trò còn nhớ, đó là điều gia đình muốn nghe nhất.
Viết thiệp 20/11 bằng tiếng Anh cho giáo viên nước ngoài thế nào?
Giáo viên nước ngoài có thể chưa biết ngày Nhà giáo Việt Nam. Nên viết một câu giải thích ngắn đây là ngày tri ân thầy cô ở Việt Nam, rồi cảm ơn một điều cụ thể bằng câu đơn giản, rõ ràng. Lời giản dị dễ hiểu hơn câu văn hoa mỹ dịch từ tiếng Việt.