Lời chúc 1/6 cho trẻ nên ngắn, vui, gọi tên bé và nói điều người lớn quý ở bé: sự tò mò, lòng tốt, một việc bé đã cố gắng. Trẻ nhỏ cần nghe rằng mình được thương như mình đang là, không cần nghe chúc “học giỏi, ngoan ngoãn, vâng lời”. Với trẻ lớn, lời chúc có thể coi bé như một người bạn nhỏ, tôn trọng sở thích và nỗi lo của tuổi mới lớn.
Ngày Quốc tế Thiếu nhi 1/6 bắt nguồn từ cuối thập niên 1940, được nhiều nước kỷ niệm từ năm 1950, và ở Việt Nam đã thành dịp quen thuộc của gia đình, nhà trường, cơ quan. Bài này đi qua lời chúc theo từng người nói, từng tuổi của trẻ, kèm những câu người lớn hay buột miệng mà nên bỏ trong ngày của các em.
Trẻ nghe lời chúc khác người lớn thế nào
Trẻ nhỏ không nhớ câu chữ, trẻ nhớ cảm giác. Một lời chúc nói trong lúc cúi xuống ngang tầm mắt bé, gọi tên bé, kèm cái ôm, được nhớ hơn mọi tấm thiệp in sẵn. Với trẻ dưới sáu tuổi, một hai câu là đủ; trẻ không đứng yên nghe được lâu, và cũng không cần hiểu ý nghĩa ngày lễ.
Trẻ tiểu học bắt đầu thích được ghi nhận việc mình làm. Lời chúc nên nhắc một điều cụ thể: “Bố thích cách con kiên nhẫn ghép xong bộ xếp hình hôm Chủ nhật” hơn là “con ngoan lắm”. Lời khen chung chung trẻ nghe nhiều rồi; lời khen có chi tiết cho trẻ biết người lớn thật sự để ý.
Trẻ tuổi mới lớn, từ khoảng mười hai tuổi, có khi thấy 1/6 là ngày của “bọn nhỏ”. Lời chúc cho các em nên tôn trọng điều đó, có thể vui kiểu “năm nay con vẫn được tính là thiếu nhi, tranh thủ hưởng nhé”, kèm một việc các em thích như được rủ bạn về nhà, được chọn món ăn tối. Đừng ép các em nhận quà kiểu trẻ con trước mặt bạn bè.
Ở mọi tuổi, lời chúc 1/6 nên tránh biến thành bài giảng. Người lớn hay có thói quen chúc xong rồi dặn thêm: học hành chăm chỉ, nghe lời bố mẹ, bớt chơi điện thoại. Những lời dặn ấy có chỗ của nó trong những ngày khác. Riêng ngày của các em, lời chúc nên dừng ở chỗ chúc, và để phần còn lại của ngày là thời gian người lớn chơi cùng trẻ thật sự.
Lời chúc 1/6 mẫu theo người nói
Mẫu tự soạn, thay tên bé và chi tiết trong ngoặc. Không có câu nào nhắc điểm số, thứ hạng hay so sánh với bạn khác; đó là cố ý.
| Người nói | Lời chúc mẫu tự soạn |
|---|---|
| Bố mẹ với con nhỏ | “Chúc (tên bé) ngày Thiếu nhi thật vui. Hôm nay con muốn đi đâu, bố mẹ đi cùng con.” |
| Bố mẹ với con tuổi mới lớn | “Ngày 1/6 vẫn là ngày của con. Bố mẹ chúc con có thêm thời gian cho (vẽ, đá bóng) mà con thích, đỡ phải chạy học thêm.” |
| Ông bà với cháu ở xa | “Ông bà chúc cháu 1/6 vui, mau lớn. Hè này về quê, ông dẫn cháu đi thả diều như năm ngoái.” |
| Cô giáo với cả lớp | “Cô chúc các con một ngày Thiếu nhi vui. Cô thích nhất lớp mình ở chỗ các con biết nhường nhau đồ chơi.” |
| Anh chị lớn với em | “Chúc em 1/6 vui. Hôm nay chị nhường em chọn phim tối nay.” |
| Hàng xóm, người quen | “Chúc bé ngày Thiếu nhi vui, chơi thật nhiều.” |
Câu của cô giáo khen cả lớp một đức tính chung, không nêu tên riêng bé nào, để không em nào thấy mình bị bỏ sót. Với lời chúc riêng cho từng bé, cô có thể viết vào sổ liên lạc hoặc nói khi trả bé cho phụ huynh.
Cơ quan, công đoàn chúc con em cán bộ
Lời chúc ngắn, trẻ nghe được. Nhiều cơ quan tổ chức buổi gặp mặt, tặng quà cho con em cán bộ dịp 1/6. Người phát biểu nên nói với trẻ, bằng câu trẻ hiểu, chứ không đọc một bài dài viết cho người lớn. Hai ba phút là tối đa.
Không biến buổi gặp thành buổi khen thưởng điểm số. Việc tuyên dương học sinh giỏi có chỗ riêng của nó. Ngày 1/6 nên là ngày mọi đứa trẻ có mặt đều vui như nhau, kể cả em học chưa tốt, em khuyết tật, em vừa chuyển trường.
Nhớ con của người vắng mặt. Nhân viên đang đi công tác, đang nghỉ ốm, đang ở xa có thể không đưa con tới được. Gửi quà và lời chúc tới nhà cho các em cho thấy cơ quan quan tâm thật, không chỉ làm cho có.
Thiệp kèm quà ghi tên bé. Một tấm thiệp nhỏ ghi “Chúc (tên bé) ngày 1/6 vui, từ các cô chú ở phòng của mẹ” làm món quà có hồn hơn hẳn gói quà giống nhau phát theo danh sách.
Hỏi bố mẹ trước khi chụp ảnh trẻ đăng lên mạng. Ảnh trẻ em đăng công khai cần bố mẹ đồng ý. Lời chúc trên trang của cơ quan có thể dùng ảnh chụp từ phía sau, không rõ mặt.
Lời chúc cho trẻ đang ốm, trẻ khuyết tật, trẻ xa cha mẹ
Với trẻ đang điều trị dài ngày, lời chúc 1/6 nên nhẹ và gần. Không cần nói “mau khỏi bệnh để đi học”, vì có những bệnh không khỏi nhanh và trẻ hiểu điều đó hơn người lớn tưởng. Lời chúc tốt là lời chúc như với mọi đứa trẻ khác: chúc vui, kèm một trò chơi nhỏ trên giường bệnh, một cuốn truyện, một bức tranh tô màu. Người đến thăm nên hỏi trước nhân viên y tế về giờ giấc và điều kiện của bé.
Với trẻ khuyết tật, lời chúc không nên nhắc đến khuyết tật như một điều đặc biệt. Chúc theo đúng điều bé thích và giỏi: một bé thích nghe nhạc, một bé vẽ đẹp, một bé hay giúp bạn. Nếu bé dùng ngôn ngữ ký hiệu hay cách giao tiếp riêng, nhờ bố mẹ hay thầy cô giúp truyền đạt, và nhìn vào bé khi nói chứ không nhìn người phiên dịch.
Với trẻ ở với ông bà vì bố mẹ đi làm xa, cuộc gọi của bố mẹ ngày 1/6 có giá trị lớn. Bố mẹ nên gọi vào giờ bé tỉnh táo, nói chuyện với bé chứ không chỉ hỏi ông bà “cháu có ngoan không”. Một lời hẹn cụ thể như “hè này bố mẹ về, cả nhà đi biển” giúp bé có điều để chờ, miễn là người lớn giữ được lời hẹn.
Lời chúc 1/6 qua điện thoại, video và mạng xã hội
Ngày nay nhiều lời chúc 1/6 đến với trẻ qua màn hình: ông bà gọi video, cô chú gửi tin nhắn thoại, cha mẹ đăng ảnh con lên mạng kèm vài dòng. Với trẻ nhỏ, cuộc gọi video ngắn hiệu quả hơn cuộc gọi dài; ba bốn phút là trẻ đã muốn chạy đi chơi. Người lớn nên chuẩn bị trước một câu hỏi vui để trẻ trả lời, như “hôm nay con được đi đâu chơi”, thay vì bắt trẻ chào hết người này người kia.
Tin nhắn thoại hợp với trẻ chưa biết đọc: trẻ thích nghe đi nghe lại giọng ông bà, cô chú gọi tên mình. Một tin nhắn thoại hai mươi giây, gọi tên bé, chúc một câu, hẹn một việc, thường được bé bấm nghe nhiều lần trong ngày.
Còn lời chúc cha mẹ đăng lên mạng thì thực ra là để người lớn đọc. Không có gì sai, nhưng nên giữ chừng mực: hạn chế đăng ảnh trẻ rõ mặt kèm tên trường, tên lớp; không kể chuyện riêng của con mà con lớn lên có thể không muốn ai biết; không so sánh con với con nhà khác. Lời chúc thật sự dành cho con thì nên nói trực tiếp, vì trẻ không đọc trang cá nhân của bố mẹ.
Những câu nên bỏ trong ngày 1/6
Người lớn hay nói những câu dưới đây theo thói quen. Không ai có ý xấu, nhưng trẻ nghe thấy và nhớ lâu hơn người lớn nghĩ:
- “Chúc con học giỏi hơn bạn A.” Ngày của trẻ không phải lúc so sánh với bạn, với anh chị em.
- “Ngoan thì mới có quà.” Biến lời chúc thành phần thưởng có điều kiện.
- “Lớn rồi còn đòi quà 1/6.” Trẻ lớn vẫn có quyền vui trong ngày này.
- “Chúc con mau lớn để đỡ đần bố mẹ.” Câu này đặt gánh nặng lên vai trẻ đúng ngày lẽ ra trẻ được nhẹ nhõm.
- Chúc kèm nhận xét ngoại hình. “Chúc con bớt mập”, “chúc con cao lên” làm trẻ để ý cơ thể mình theo cách không cần thiết.
- Đùa doạ. “Không vâng lời là ông kẹ bắt” không có chỗ trong lời chúc.
Một cách kiểm nhanh: nếu câu chúc mà người lớn nghe về bản thân mình cũng thấy không vui, thì trẻ nghe cũng vậy. Trẻ không biết cãi lại, nhưng biết buồn.
Làm thiệp 1/6 cùng con thay vì mua sẵn
Một tấm thiệp tự làm cũng là một hoạt động trong ngày, và lời chúc trên đó thành kỷ niệm của cả hai. Các bước đơn giản cho bé từ bốn tuổi trở lên:
- Chuẩn bị giấy màu, bút sáp, keo dán. Không cần dụng cụ đắt tiền; giấy bìa cũ gấp đôi cũng được.
- Để bé chọn người nhận. Bé có thể làm thiệp cho em, cho bạn thân, cho chính mình. Không ép bé làm tặng người lớn.
- Bé vẽ, người lớn chỉ giúp phần khó. Cắt, dán phần nhỏ thì giúp, phần ý tưởng để bé tự quyết.
- Hỏi bé muốn chúc gì, ghi lại đúng lời bé. Lời bé có thể ngộ nghĩnh, sai ngữ pháp; giữ nguyên.
- Người lớn viết thêm một dòng của mình phía sau. Một câu khen việc bé vừa làm, có ngày tháng.
- Cất một tấm làm kỷ niệm. Vài năm sau mở ra đọc, cả nhà sẽ cười.
Thiệp tự làm hợp với gia đình có thời gian buổi tối hay cuối tuần. Nếu bận, một tấm thiệp mua sẵn có vài dòng viết tay của bố mẹ vẫn tốt hơn tin nhắn chuyển qua điện thoại của người lớn mà trẻ không đọc.
Câu hỏi thường gặp
Ngày 1/6 có từ khi nào?
Ngày Quốc tế Thiếu nhi 1/6 có gốc từ một hội nghị quốc tế về bảo vệ trẻ em cuối thập niên 1940 và được nhiều nước kỷ niệm từ năm 1950. Liên Hợp Quốc có Ngày Trẻ em Thế giới riêng vào 20/11. Ở Việt Nam, 1/6 là ngày quen thuộc với gia đình và trường học.
Người lớn chúc nhau 1/6 có được không?
Nhiều người trẻ chúc nhau 1/6 như một câu đùa vui giữa bạn bè, ví dụ chúc giữ được tính hồn nhiên. Không có gì sai, chỉ nên để trong nhóm bạn thân và đừng làm lu mờ lời chúc dành cho trẻ thật trong nhà.
Có nên tặng tiền cho trẻ ngày 1/6 không?
Tuỳ nếp mỗi nhà. Với trẻ nhỏ, một món đồ chơi, cuốn sách hay một buổi đi chơi thường có ý nghĩa hơn. Nếu tặng tiền, nên kèm lời chúc và gợi ý bé tự để dành cho một món bé muốn.
Lời chúc 1/6 cho con của bạn bè nên thế nào?
Ngắn, gọi tên bé, chúc vui. Có thể gửi qua bố mẹ bé một tin nhắn thoại để bé nghe giọng cô chú. Tránh hỏi bé thi được bao nhiêu điểm hay xếp thứ mấy.
Trẻ tuổi mới lớn không muốn được chúc 1/6 thì sao?
Tôn trọng ý của con. Có thể không chúc theo kiểu trẻ con mà dành cho con một đặc quyền nhỏ trong ngày, như được chọn bữa tối hay được rủ bạn về chơi. Đó vẫn là lời chúc, theo cách con thấy thoải mái.
Giáo viên mầm non nên chúc 1/6 với phụ huynh thế nào?
Một lời nhắn chung trong nhóm lớp, ngắn gọn, chúc các con vui và cảm ơn phụ huynh đã đồng hành. Có thể kèm vài bức ảnh hoạt động của lớp chụp từ phía sau hoặc không rõ mặt.